Perun – moc natury

perun

Perun (dosł. Uderzający) – gromowładny bóg znany wszystkim ludom słowiańskim (a jako Perkun – także Bałtom), szczególnie mocno wielbiony na ziemiach ruskich, gdzie przed przyjęciem chrześcijaństwa patronował państwu kijowskiemu księcia Włodzimierza.  Władca burzy i piorunów, traktowany jako nadrzędny wobec innych bogów, czczony był dla swej siły i rangi do tego stopnia, że imienia jego używano w przyrzeczeniach składanych przez władców dla potwierdzenia ważności traktatów. Na ziemiach polskich stopniowo straciło ono z czasem religijny wymiar przekształcając się w nazwę błyskawicy („piorun”).

Przedstawiany jako złotowłosy mąż w sile wieku o długich wąsach, czczony był Perun dla swej mocy, która pomagała wygrywać wojny, zwalczać złe duchy i wpływać na siły natury. Zamieszkiwał szczyty gór i korony dębów (od nazwy tego drzewa pochodzi jego bałtyjska nazwa). W walce używał piorunowej laski, którą w razie potrzeby przewracał drzewa, skały i domy, ciskając niekiedy we wrogów także starymi kamiennymi grotami bądź skamieniałościami (belemnitami). Te ostatnie, uważane za dowód boskiej interwencji z użyciem pioruna, odnalezione i używane roztropnie, leczyć miały choroby ludzi i zwierząt, dając domownikom szczęście i ochronę przed burzą.

Mimo, że władczy i potężny, potrafił jednak bóg ten pomagać ludziom, jeśli tylko uznawali jego niezwykłą naturę i wyciągali stosowne wnioski. Gdy susza groziła plonom, najskuteczniejszym sposobem zmiany pogody było zawsze oblanie wodą przepięknej niewiasty, składanej w ten sposób w ofierze i nazywanej później jego małżonką. Na co dzień toczył Perun uparcie walkę ze złym duchem,  Żmijem – czasem o postaci smoka, a czasem uznawanym za wcielenie innego boga Słowian – Welesa. Była to odwieczna wojna dobra ze złem, w której demona przed mocą pioruna mogła chronić tylko ucieczka pod wodę.

Ale wielkie znaczenie Peruna wśród innych bogów słowiańskich wynikło nie tylko z niezwykłej siły pana burz i błyskawic. Było też skutkiem jego starożytnego pochodzenia. Przypuszcza się bowiem, że boska natura Peruna była obiektem ich admiracji jeszcze przed wyodrębnieniem się Słowian z innych ludów indoeuropejskich. Koniec obecności w świadomości ludu przyniosło rozpowszechnienie chrześcijaństwa, ale nie stało to się szybko. Kijowski książę Włodzimierz przyjmując chrzest dla swego kraju obalił wprawdzie wielki posąg Peruna, ale minęły wieki całe, zanim twórca piorunów uległ wierze konstantynopolskiej.

strzałka