Mokosz – pełnia kobiecości

mokosz

 

Mokosz – słowiańskie bóstwo kobiece znane głównie na terenach północnej Rosji, o długich rękach i wielkiej głowie, ozdobionej długimi, rozpuszczonymi włosami. Widywano ją nocami przędącą w domach len lub krążącą po obejściach gospodarzy w poszukiwaniu kołowrotków, często także strzygącą lub doglądającą owce. Były to zajęcia niewiast, więc z czasem zaczęto kojarzyć Mokosz z kobiecością w każdym wymiarze, podejrzewając nawet o związki z zachowaniami autoerotycznymi. W ofierze pozostawiano jej z reguły małe kłębki wełny, czasem darowując też trochę jadła i napoju.

Boginka ta uchodzi za jedną z licznych personifikacji rodzącej w wilgoci matki-ziemi, kochanej za jej porody żywiące lud. Płodność gleby prowadziła do kolejnych skojarzeń z kobiecą seksualnością, która także skutkuje narodzinami życia. Magiczny stosunek Słowian do pełnej kobiecości matki-ziemi przejawiał się w traktowaniu niektórych czynności – np. orania ziemi – jako odpowiedników aktu płciowego, zakazach działania przeciw niej (np. wbijania pali czy „kaleczenia” w inny sposób w okresie „ciąży”, gdy płody wiosną były już w przededniu zbiorów) i osobistym stosunku do niej, polegającym np. na składaniu (zakopywaniu) darów czy prowadzeniu z nią rozmów.

Czasem Mokosz uważa się po prostu za władczynię deszczu, burz i mokrej części natury. Także nazwę  zazwyczaj wywodzi się od oznaczającego wilgoć  słowiańskiego przedrostka -mok, choć czasem wskazuje się też na fińskiego demona Moksza, a także na wywodzące się z sanskrytu słowa „makha” (zamożny, szlachetny) i „meksha” (śmierć, mrok).

Bogince tej przyznawano niekiedy zaszczyt bycia w intymnej bliskości z Perunem lub innymi bogami płci męskiej. Znacznie powszechniej traktuje się ją jednak jako przebywającą w kompanii duchów niskiej rangi – wiłów i rodzanic – a czasem nawet podejrzewa o zawiniony upadek z pozycji bóstwa do zwykłego demona.

strzałka